PHẦN 1

LỊCH SỬ HÌNH THÀNH, HOẠT ĐỘNG VÀ PHÁT TRIỂN CỦA CỤC SỞ HỮU CÔNG NGHIỆP

Từng bước hình thành và phát triển hoạt động sáng kiến – thành lập Phòng Sáng chế phát minh, tổ chức tiền thân của Cục Sáng chế.

Ngay từ khi mới được thành lập, Ủy ban Khoa học Nhà nước đã quan tâm đến công tác tổ chức và lãnh đạo phong trào sáng kiến, cải tiến kỹ thuật. Một trong những đơn vị trực thuộc Ủy ban Khoa học Nhà nước được thành lập năm 1959 do Tổng thư ký trực tiếp chỉ đạo là Phòng Sáng kiến cải tiến kỹ thuật, sau này được tổ chức lại thành Bộ phận thường trực Hội đồng giám định sáng kiến phát minh.

Ngày 11.3.1959, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 105-TTg về việc “tổ chức và lãnh đạo phong trào cải tiến kỹ thuật, sáng kiến phát minh của quần chúng”, trong đó quy định nhiệm vụ của các ngành, các cấp đối với phong trào này. Riêng đối với Ủy ban Khoa học Nhà nước, Chỉ thị chỉ rõ “Ủy ban Khoa học Nhà nước có nhiệm vụ theo dõi chung, phát hiện kịp thời các yêu cầu của phong trào, nghiên cứu và đề nghị những phương châm, chính sách cần thiết để giúp Chính phủ và Trung ương Đảng lãnh đạo phong trào”.

Ngày 22.01.1963, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị 07-TTg về việc nghiên cứu, bổ sung chế độ khen thưởng sáng kiến phát minh và bồi dưỡng thi đua, trong đó nhiệm vụ của các Bộ, ngành liên quan đến sáng kiến được quy định một cách cụ thể thể hơn. Chỉ thị cũng chỉ rõ: “Ủy ban Khoa học Nhà nước có trách nhiệm xây dựng đề án, tổ chức hệ thống xác minh sáng kiến, phát minh từ Trung ương đến cơ sở”. Thi hành Chỉ thị đó, Ủy ban Khoa học Nhà nước đã từng bước đảm nhận trách nhiệm tổ chức, chỉ đạo hoạt động sáng kiến, phát minh trong cả nước (xấy dựng Điều lệ tạm thời về tổ chức Hội đồng xét duyệt sáng kiến các cấp, trong đó có quy định thành lập Hội đồng xét duyệt sáng kiến Trung ương để xét duyệt và đề nghị mức khen thưởng đối với các sáng kiến đặc biệt có giá trị từ các Bộ, ngành, các địa phương đề nghị xét lên; xét giải quyết các khiếu nại về khen thưởng sáng kiến và tổng kết kinh nghiệm, nghiên cứu và đề xuất ý kiến về việc cải tiến công tác xét duyệt và khen thưởng sáng kiến).

Năm 1964, Hội đồng xét duyệt sáng kiến Trung ương được thành lập gồm đại diện Ủy ban Khoa học Nhà nước, Tổng Công đoàn, Bộ Lao động, Văn phòng thi đua Trung ương thuộc Phủ Thủ tướng, Ủy ban Kế hoạch Nhà nước cùng một số nhà khoa học có tên tuổi. Cùng với việc thành lập Hội đồng xét duyệt sáng kiến Trung ương. Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Nhà nước cũng quyết định thành lập Văn phòng thường trực của Hội đồng xét duyệt sáng kiến Trung ương. Văn phòng thường trực của Hội đồng xét duyệt sáng kiến Trung ương, sau đó trở thành bộ phận chuyên trách công tác sáng kiến của Ủy ban Khoa học Nhà nước và thường được gọi là Ban sáng kiến. Ban sáng kiến đã phối hợp với các bộ phận có liên quan của Ban thi đua Trung ương, Bộ Lao động, Tổng công đoàn thực hiện nhiều biện pháp nhằm xây dựng và phát triển phong trào sáng kiến của quần chúng, như chỉ đạo việc thành lập Hội đồng xét duyệt sáng kiến các cấp, xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên trách và ban chuyên trách công tác sáng kiến, nghiên cứu sửa đổi các chế độ khen thưởng sáng kiến.